PZC / 30 september 2011

Koningin Beatrix

Leden van de Staten-Generaal,
 
Ons land maakt economisch moeilijke tijden door. In de afgelopen jaren zijn ondanks de crisis massale werkloosheid en sterke toename van het aantal faillissementen voorkomen. Onze economie en arbeidsmarkt hebben veerkracht laten zien. Daaruit mogen we vertrouwen putten voor de toekomst. Maar vertrouwen alleen is niet genoeg.

De uitgangspositie van Nederland is positief, maar door het inzakken van de wereldhandel zal de economische groei volgend jaar lager zijn dan verwacht. De schuldencrisis in Europa kan ook onze economie raken. Omdat Nederland zeer afhankelijk is van de handel met het buitenland, zijn wij extra kwetsbaar. Het is begrijpelijk dat de internationale ontwikkelingen en de snelheid waarmee die zich voltrekken, dikwijls gevoelens van onzekerheid oproepen.

Vanuit de ambitie om de toekomstige welvaart zeker te stellen, staat de regering een aanpak voor ogen die gebaseerd is op twee met elkaar samenhangende keuzen: gezonde overheidsfinanciën en versterking van het economisch groeivermogen. Die samenhang ligt ten grondslag aan alle voorstellen die u dit parlementaire jaar ter behandeling worden aangeboden.

De ernstige schuldenproblematiek in sommige Europese landen toont aan dat grote en langdurige tekorten een bedreiging zijn voor de welvaart. Daarom zijn beheersing van de overheidsfinanciën en een lage staatsschuld noodzakelijk. Het jaar dat voor ons ligt, wordt dan ook een jaar van ingrijpende bezuinigingsmaatregelen, die alle Nederlanders raken. De regering is er echter evenzeer van doordrongen dat een solide begroting hand in hand moet gaan met hervormingen die het groeivermogen van de Nederlandse economie versterken.

Vanuit deze visie wil de regering de problemen van vandaag aanpakken en de kansen voor morgen creëren. Dat doet zij in de vaste overtuiging dat de kracht van Nederland zit in de ruim 16 miljoen inwoners die ons land telt. Daarbij hoort een kleine en krachtige overheid, die burgers en bedrijven meer ruimte geeft. Om die reden komt de regering met voorstellen om het aantal overheidsregels te verminderen en procedures te vereenvoudigen, en zo creativiteit en innovatie te stimuleren. Het terugdringen van bureaucratie biedt mensen in de publieke dienstverlening meer mogelijkheden hun vakmanschap te ontplooien.
 
Een overheid die individuen in staat stelt zich te ontwikkelen, draagt bij aan maatschappelijke samenhang. De regering voert een immigratie- en integratiebeleid dat erop gericht is de onderlinge betrokkenheid in de samenleving te versterken. Dat houdt in dat van migranten wordt verwacht dat zij in hun eigen levensonderhoud voorzien en dat zij zich rekenschap geven van de wetten van ons land en de waarden die ons binden.

De bezuinigingsoperatie van 18 miljard euro gaat aan niemand ongemerkt voorbij. Voor vrijwel iedereen daalt in het komend jaar de koopkracht. Tal van voorzieningen worden versoberd. Het uitgangspunt van de regering is dat mensen niet gebaat zijn bij afhankelijkheid. Zij voert daarom een beleid dat financiële zelfstandigheid en maatschappelijke betrokkenheid stimuleert. De regering ontziet echter zo veel mogelijk degenen die bijvoorbeeld door ziekte of beperking écht niet in staat zijn in hun eigen onderhoud te voorzien.

Bij het invullen van de bezuinigingen kijkt de regering in de eerste plaats naar zichzelf en naar de andere overheden. Er zijn al minder ministeries en het aantal rijksambtenaren en overheidsgebouwen zal de komende jaren aanzienlijk dalen. In de provincies en gemeenten is eenzelfde trend zichtbaar. Daarnaast zijn voorstellen gedaan voor vermindering van het aantal bestuurders op alle niveaus. Waar dit mogelijk en nuttig is, draagt de regering taken over aan gemeenten. Voorbeelden hiervan zijn de jeugdzorg en de regeling voor sociale werkplaatsen. Zo kan beter worden ingespeeld op individuele behoeften en wordt tegelijkertijd geld bespaard.

De kleine en krachtige overheid die de regering voor ogen staat, is van wezenlijk belang voor de versterking van het groeivermogen van Nederland. Bij een samenleving die mensen en bedrijven stimuleert in beweging te komen en het beste uit zichzelf te halen, past immers niet een overheid die in de weg loopt, maar een overheid die de weg baant. Dit gebeurt bijvoorbeeld door ondernemerschap en wetenschap actief bij elkaar te brengen in tien topsectoren, die een uitstekende uitgangspositie hebben op de wereldmarkt. Dat geldt onder andere voor onze kennis op het terrein van water, energie en de hoogwaardige voedsel- en landbouwsector. Daarmee kunnen we een bijdrage leveren aan de oplossing van complexe vraagstukken zoals klimaatverandering en grondstoffenschaarste, en tegelijkertijd onze economie versterken.

Een goed werkende interne Europese markt en een stabiele euro zijn essentieel voor de economische doelstellingen van het regeringsbeleid. Bovendien moeten mensen kunnen vertrouwen op de waarde van hun spaargeld en pensioenen. Om die reden heeft de overheid de afgelopen jaren noodgedwongen fors geïnvesteerd in de stabiliteit van het Nederlandse bank- en verzekeringswezen. Nu vraagt de regering van deze sector een bijdrage in de vorm van een bankenbelasting vanaf 2012.

Het spreekt vanzelf dat toekomstige economische groei nauw verbonden is met ons vermogen om te blijven leren. Goed onderwijs is fundamenteel voor de concurrentiekracht van ons land en geeft mensen de kans hun talenten te ontplooien. De regering wil daarom de kwaliteit van het onderwijs verbeteren. In het primair en voortgezet onderwijs worden docenten en leerlingen gestimuleerd zich te blijven ontwikkelen en tot hogere prestaties te komen. Met dat doel worden de eisen aan de opleiding van docenten aangescherpt en worden leerlingen getoetst op basis van landelijk geldende normen. Om goed functioneren extra te kunnen belonen, moeten de resultaten van scholen en docenten inzichtelijk zijn. Docenten dienen zich bovenal te kunnen richten op lesgeven in hun vakgebied. De regering doet hiervoor voorstellen.
Voor studenten in het hoger onderwijs gaat de eigen bijdrage omhoog. Met de opbrengst daarvan wordt geïnvesteerd in kwalitatief betere en intensievere onderwijsprogramma’s. De regering maakt afspraken met universiteiten en hogescholen over concentratie van opleidingen, het bevorderen van excellentie in onderzoek en een betere aansluiting op de arbeidsmarkt. Dit laatste is óók nodig in het middelbaar beroepsonderwijs, waar vakmanschap meer centraal moet staan.

Goed onderwijs is cruciaal voor de kracht van onze samenleving. De regering is zich ervan bewust dat hier voor de overheid een kerntaak ligt. Dat geldt eveneens voor voorzieningen als veiligheid, zorg en sociale zekerheid. Ook op deze terreinen zijn structuurversterkingen nodig.

Veiligheid is bij uitstek een maatschappelijke basisbehoefte. De vorming van een nationale politie is nodig om krachtiger op te kunnen treden tegen criminaliteit. De regering richt zich daarbij in het bijzonder op misdrijven die zeer ingrijpend zijn voor het slachtoffer en de samenleving. Dat geldt onder andere voor kindermisbruik, overvallen op winkels en straatroof. Ook de georganiseerde misdaad wordt harder aangepakt, waarbij het accent ligt op de bestrijding van mensenhandel, drugscriminaliteit en witwassen. De positie van slachtoffers verbetert, onder meer door het mogelijk te maken dat in een vroeg stadium beslag kan worden gelegd op eigendom van verdachten met het oog op schadevergoeding.

In het Nederlandse zorgstelsel staat solidariteit tussen oud en jong, tussen gezond en ziek, centraal. De regering wil dat dit zo blijft en geeft in deze kabinetsperiode ruim 15 miljard euro meer uit aan zorg, ondanks de enorme bezuinigingsopdracht waarvoor zij zich gesteld ziet. Een dergelijke stijging van de uitgaven is op termijn echter onhoudbaar. Zonder maatregelen worden premies onbetaalbaar en gaat in de toekomst een onverantwoord groot deel van de schaarse overheidsmiddelen naar de zorg. De regering vindt het noodzakelijk het zorgstelsel toekomstbestendiger te maken. Om die reden is met de ziekenhuizen, specialisten en zorgverzekeraars een akkoord gesloten over het betalen per geleverde behandeling en over een lagere groei van de zorguitgaven. Ook wordt het mogelijk gemaakt dat verzekeraars en ziekenhuizen over een groter deel van het zorgaanbod vrij kunnen onderhandelen.
Op het terrein van de ouderenzorg investeert de regering in verdergaande kwaliteitsverbetering. Rechten van bewoners in zorginstellingen worden vastgelegd in een nieuwe beginselenwet. Hun wensen over de manier waarop zij hun leven waardig willen inrichten, worden in deze wet centraal gesteld.
Het beroep op het persoonsgebonden budget neemt een zodanig hoge vlucht dat de regering het onverantwoord acht deze regeling in de huidige vorm voort te zetten. Mensen met een indicatie voor verblijf in een zorginstelling behouden de mogelijkheid hun eigen zorg te organiseren. Vanzelfsprekend blijft voor mensen zonder verblijfsindicatie zorg van goede kwaliteit beschikbaar.

Ook in de sociale zekerheid en de oudedagsvoorzieningen zijn maatregelen nodig om goede basisvoorzieningen te behouden. De regering wil een arbeidsmarktbeleid voeren waarbij het principe geldt van ‘werk boven uitkering’. Gelet op het feit dat mensen gemiddeld steeds langer leven, is het logisch dat wij allen langer gaan werken. De regering streeft ernaar in dit parlementaire jaar het wetsvoorstel voor de verhoging van de AOW-leeftijd met u te bespreken. Daarnaast blijft het nodig met de sociale partners de samenhang tussen de AOW en de aanvullende pensioenen te bevorderen.
De regering geeft gemeenten meer mogelijkheden om mensen aan het werk te krijgen in een reguliere baan en budgetten voor re-integratie effectiever in te zetten. Daarom worden de huidige regelingen voor de Wajong, de sociale werkplaatsen en de Wet Werk en Bijstand samengevoegd in één nieuwe regeling ‘Werken naar vermogen’. Voor jongeren die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn verklaard, verandert er niets. Dit geldt ook voor hen die met de zwaarste indicatie in een sociale werkplaats werken.
Om het maatschappelijk draagvlak onder ons sociale stelsel te behouden, gaat de regering mensen die frauderen met uitkeringen, strenger straffen. Ditzelfde geldt voor bedrijven die zich niet houden aan regelgeving voor arbeidsomstandigheden.

De regering is zich zeer bewust van het open karakter van de Nederlandse economie. De toenemende internationale verwevenheid tussen mensen en landen en de verschuivingen in de mondiale verhoudingen vragen om een actieve opstelling in de wereld. De economische belangen van ons land zijn wereldwijd zeer groot. De regering wil daar in de volle breedte van het buitenlands beleid een sterker accent op leggen. Dat doet zij bijvoorbeeld door economische diplomatie te stimuleren en in het kader van ontwikkelingssamenwerking meer oog te hebben voor de kansen van ons bedrijfsleven. Nederland blijft op het terrein van ontwikkelingssamenwerking aan zijn internationale verplichtingen voldoen.
Een belangrijke doelstelling van het buitenlands beleid is het bevorderen van democratische waarden en mensenrechten, en van stabiliteit en vrede in de wereld. De Nederlandse mannen en vrouwen die zich in Afghanistan en elders op de wereld daarvoor inzetten, verdienen onze grote steun en waardering.

Leden van de Staten-Generaal,

De huidige economische situatie vraagt om maatregelen. Het bezuinigingspakket dat de regering u voorlegt, is dan ook omvangrijk. De voorstellen raken de koopkracht van alle Nederlanders. De groeiende economische en maatschappelijke onzekerheden stellen ons incasseringsvermogen op de proef.
Toch is er reden voor optimisme, want de uitgangspositie van ons land is en blijft relatief goed. De maatregelen die de regering presenteert, zijn erop gericht onze welvaart zeker te stellen. De regering doet een appèl op iedereen hieraan een bijdrage te leveren. Een appèl om in deze moeilijke periode met elkaar te bouwen aan een sterkere samenleving en een sterkere economie, in de beste tradities van ons land. Hierbij weten wij ons nauw verbonden met de andere landen van het Koninkrijk en met de Caribische eilanden die sinds vorig jaar deel uitmaken van ons staatsbestel.

Op u, leden van de Staten-Generaal, rust bij dit alles een speciale verantwoordelijkheid. De regering ziet uit naar een intensieve en open gedachtenwisseling en wil graag samen met u werken aan breed gedragen oplossingen. U mag zich in uw zware taak gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.

• De provincie Zeeland krijgt vanaf 2012 acht ton minder van het Rijk. Zeeland moest al negen miljoen euro bezuinigen. Dat kwam door de nieuwe verdeling van het provinciefonds; een fonds met belastinggeld van het Rijk. Provincies krijgen elk jaar geld uit het fonds om een deel van hun uitgaven te betalen. De korting van acht ton komt daar bovenop. Afhankelijk of uitgaven van het Rijk stijgen of dalen, bewegen de rijksbijdragen aan gemeente- en provinciefonds mee. Hoe de provincie de bezuiniging gaat opvangen is nog niet bekend. De begroting van Zeeland omvat 362 miljoen euro. Daarin zitten bedragen van het Rijk voor bijvoorbeeld openbaar vervoer. Voor de provincie is 90 miljoen beïnvloedbaar.

• Het kabinet maakt geld vrij voor een vergunningstraject voor de bouw van een tweede kerncentrale. Voor dit jaar is 7,9 miljoen euro gereserveerd. In 2012 gaat het om 15,9 miljoen in 2013 om 18,7 miljoen. Het kabinet wil graag dat er minstens één nieuwe kerncentrale bij komt. Hoewel het kabinet geen directe voorkeur heeft uitgesproken voor Borssele, ligt het wel voor de hand dat een tweede kerncentrale daar komt. Immers, de huidige eigenaar vaan de kerncentrale in Borssele wil een vergunning aanvragen voor de bouw van een tweede centrale. Ze heeft daarvoor ook al een locatie op het oog (schuin tegenover de huidige centrale). Bovendien is in Borssele het draagvlak onder de bevolking voor een tweede centrale groter dan elders in het land. In de miljoenennota staat ook dat de kosten van het traject in een later stadium bij de vergunningsaanvrager kunnen worden neergelegd.
• De vergunningaanvraag voor het langer open blijven van de huidige kerncentrale Borssele tot eind 2033 vergt in 2012 veel inzet. Regelgeving voor nucleaire veiligheid en beveiliging wordt in 2012 geactualiseerd en ingevoerd.
• Doordat de kerncentrale in Borssele langer openblijft moet ook worden gezorgd dat er voldoende capaciteit is bij de Covra in Vlissingen om radio-actief afval op te slaan.
• Voor komend jaar staat op het programma het voorbereiden van een vergunningsaanvraag door Covra voor de noodzakelijke uitbreiding van de opslagcapaciteit voor hoogradioactief afval.
• Op het baggeren van vaarwegen in de Oosterschelde, Haringvliet, Hollandsche IJssel en de Brabantse en midden-Limburgse kanalen wordt fors bezuinigd. Een reeks van maatregelen zorgt ervoor dat het ministerie komend jaar 1 miljard euro extra bezuinigt op beheer en onderhoud van (vaar)wegen. Zo zal fors worden bespaard op onderhoud van bermen langs wegen en de taluds van vaarwegen. Ook de walvoorzieningen voor schippers, zoals ligplaatsen, steigers, meerpalen en walstroom worden kritisch bezien en het onderhoud ervan wordt versoberd.
• Het versterken van de dijken langs de Ooster- en de Westerschelde valt bijna 50 miljoen euro goedkoper uit. Langs de Oosterschelde, Westerschelde en de Noordzee in Zeeland wordt een groot aantal dijken versterkt. Dit is nodig om Zeeland en andere delen van Nederland te beschermen tegen overstromingen. Langs de Oosterschelde wordt 175 kilometer dijk aangepakt, langs de Westerschelde 150 kilometer. De dijken worden versterkt door ze te bekleden met steen of beton: steenbekleding. De huidige bekleding voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. Sinds 1997 versterkt Rijkswaterstaat de dijken samen met de Zeeuwse waterschappen. In 2015 moet al het werk zijn afgerond. De uitvoering van het werk valt goedkoper uit dan gedacht, zodat het ministerie de begroting heeft bijgesteld. De kosten vallen nu uit op 836 miljoen euro.
• Het kabinet besluit volgend jaar hoe de Grevelingen gezond gemaakt moet worden en of er een getijdencentrale in de Brouwersdam en een schutsluis moeten komen. Daarmee loopt het besluit een jaar vertraging op. 
• Voor de zomer al aangekondigd, maar nu nog eens fier bevestigd. In het najaar moeten Nederland en Vlaanderen een akkoord sluiten over de aanleg van een diepe zeesluis bij Terneuzen. 
• De aanleg van het natuur- en recreatieplan Perkpolder loopt een jaar vertraging op. Het is niet in 2014 maar in 2015 klaar. Op de informatieborden wordt dat al vermeld.

In het nieuwe politieke jaar is er in de hele Tweede Kamer geen fles Spa meer te krijgen. Wie voortaan de dorst met water wil lessen, moet het doen met kraanwater. ’Kamerbewoners’ kunnen er zelfs een speciaal flesje (met een dop in de vorm van een beker) voor halen.

Op haar laatste dag in de Tweede Kamer kreeg het voormalig CDA-Kamerlid Gerda Verburg het plan er door. Volgens haar is flessenwater 650 keer meer belastend voor het milieu en 235 keer duurder dan kraanwater. Haar motie werd op de laatste dag voor het reces gesteund door de Kamer. Inmiddels is besloten de motie uit te voeren. Bronwater wordt dus verbannen uit de Kamer. Op verschillende plekken in het Kamergebouw komen tappunten voor water met en zonder koolzuur. Ook hebben de zogenoemde ‘Kamerbewoners’ een gratis duurzaam waterflesje gekregen. Als alle watertappunten zijn aangesloten, stoppen restaurants in het Kamergebouw met de verkoop van flesjes mineraalwater.

Voor wie wel eens in de Tweede Kamer is geweest, was het vaak een bron van ergernis. Alleen met kleingeld op zak was een blikje Cola of een Mars uit de automaat te trekken. Niet veel en vriendelijk, zeker niet voor wie een lang debat moest volgen. Dat is nu veranderd. In de hal van het Kamergebouw – op de begane grond – is een vergaderzaal omgebouwd tot koffieshop (officieel: Serviceplein). Bezoekers kunnen er een kof koffie en een broodje kopen. Er liggen kranten, er is draadloos internet beschikbaar en een grote televisie toont iedere maand een ander deel uit de collectie van het Nederlands Instituut voor Mediakunst.

Het nieuwe parlementaire jaar begint met een opsteker voor vijf jonge Zeeuwse boeren. Zij kregen vandaag – de eerste dag na het zomerreces – uit handen van minister Maxime Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en Innovatie) de eerste SDE+-subsidie uitgereikt voor de bouw van een centrale die ‘groen gas’ gaat produceren.

De SDE+ stimuleert de productie van duurzame energie en richt zich op bedrijven en (non-profit) instellingen. De eerste subsidie gaat dus naar het Zeeuwse bedrijf Groene Poort. De initiatiefnemers zijn: Marco van Sabben (Driewegen), Reint van Nieuwenhuijzen, Anne-Douwe van der Zee (Zaamslag), Patrick Uitdewilligen (Biervliet), Arjan Vermue (Lewedorp) en Leen van der Lans (Rilland).

Begin 2012 gaat de bouw van de groene-gas centrale van start in Rilland, naast de kassen van Van der Lans. Een jaar later is de gasfabriek operationeel. Dan kan er – populair gezegd – worden gekookt op gas gemaakt uit resten van Zeeuwse uien en groenten. Jaarlijks wordt 15 miljoen kuub groen gas gemaakt; genoeg om de helft van alle huishoudens in Middelburg van gas te voorzien.

Groen gas is biogas dat tot aardgaskwaliteit is opgewaardeerd. Omdat groen gas dezelfde eigenschappen heeft als aardgas, hoeven apparaten (kooktoestellen, CV-ketels) niet te worden aangepast. 

“Wat we in de nieuwe gascentrale stoppen zijn onder meer uienpellen, aardappelschillen en groentenresten”, zegt mede-initiatiefnemer AnneDouwe van der Zee. “Wat er uitkomt is biogas, water, CO2 en kunstmest. Het water en de CO2 gaan naar de kassen, zodat de tomaten beter kunnen groeien. Het biogas gaat deels naar de kassen en naar het landelijk aardgasnet.”
Hoeveel subsidie de boeren krijgen is niet eenvoudig uit te leggen. “We krijgen twaalf jaar lang een gegarandeerde prijs van 62 cent per kubieke meter gas. Door verrekening met de normale gasprijs, is nu nog niet precies aan te geven om hoeveel geld het gaat. Doordat de prijs twaalf jaar is gegarandeerd, is er voldoende tijd om de centrale rendabel te maken. We verwachten na die twaalf jaar volledig zonder subsidie te kunnen draaien.”

Minister Maxime Verhagen is trots op het initiatief. “Zeeland wil een biobased economy. Wat is er dan mooier om de eerste SDE+-subsidie te geven aan Zeeuwse boeren? Jullie zijn een voorbeeld voor de rest van Nederland. Groen gas moet net zo gewoon worden als groene stroom.”

De uitreiking van de subsidie vond plaats tijdens de oprichting van Groen Gas Nederland. De organisatie is een initiatief van: Gasunie, Netbeheer Nederland, Essent, Eneco, E.on Benelux, Gasterra, LTO Noord, provincie Friesland, de gemeente Leeuwarden en het ministerie van ELI. De provincie Zeeland is als partner bij Groen Gas Nederland aangesloten. Uitwisseling van kennis en stimuleren van projecten is de voornaamste taak.

In 2011 wordt 37 miljoen kubieke meter groen gas gemaakt. Het doel van Groen Gas Nederland is dat dat in 2014 moet zijn gegroeid naar 300 miljoen en in 2030 naar 3 miljard kubieke meter.

Groepsfoto parlementaire pers, foto: Valerie Kuypers (ANP)

Wachten op het nieuws hoort er bij in politiek Den Haag. Eén van de afleveringen van de NOS-zomercolumn illustreert hoe het in zijn werk gaat.

Na het bekend worden van de uitslag afgelopen maandag hield Buijs in alle officiële reacties een slag om de arm. Eerst zien dan geloven. Al had hij voor zichzelf de wijnfles al ontkurkt. Zijn ervaring als Tweede Kamerlid (8,5) jaar) zou hem goed van pas komen.

De klap kwam maandagavond. CDA-voorzitter Ruth Peetoom belde onder andere Wybe de Graaf (voorzitter, CDA-Zeeland), Patricia de Milliano (fractievoorzitter in de Staten) en Siem Buijs zelf. Teleurgesteld en boos moet ze zijn geweest. Vijf van de tien Brabantse Statenleden hadden zich niet aan de landelijke afspraak gehouden en gestemd op de Brabantse kandidaat Peter Esser. Exit Siem Buijs.  

Het laatste woord is er nog niet over gezegd, laat Wybe de Graaf de dag erna weten. “Het bestuur van CDA-Zeeland is des donders. Ik gebruik dat soort woorden normaal niet, maar ik ben hier geladen over. Voorop gesteld: er is legaal gehandeld. Maar er zijn landelijke afspraken gemaakt. Het is de tweede keer dat Zeeland dit wordt geflikt. In de vorige periode zorgden Statenleden in Zuid-Holland ervoor dat een Zeeuwse kandidaat buiten de boot viel. Afspraak is afspraak. Wie zich er niet aan houdt, is onbetrouwbaar. Ik ben hier nog niet klaar mee.”

Ondanks druk uit het CDA-hoofdbestuur heeft Peter Esser zich niet teruggetrokken. Daardoor komen niet drie, maar twee Zeeuwen in de Senaat: de Middelburgse burgemeester Koos Schouwenaar (VVD) en Peter van Dijk (PVV) uit Kattendijke. Schouwenaar blijft overigens burgemeester. Wel stopt hij tijdelijk als plaatsvervangend rechter in Amsterdam.

Burgemeester Koos Schouwenaar (VVD) lijkt in elk geval verzekerd van een plek in de Eerste Kamer. Hij staat op plek 16. De VVD heeft nu 14 van de 75 Eerste Kamerzetels. Met de huidige politieke barometer – waarin de VVD op winst staat – is plaats 16 een verkiesbare plek.

Ook een oude bekende maakt zeker kans Senator te worden. Oud-Tweede Kamerlid Siem Buijs uit Wissenkerke staat op plek 11 van de CDA-advieslijst.  Het CDA heeft nu 21 zetels in de Eerste Kamer. Gezien de peilingen, is de kans reëel dat het CDA verliest. Desondanks mag worden aangenomen dat de 11e plek een verkiesbare is. Op een onverkiesbare plek voor het CDA staat Frank van den Heuvel. De directiesecretaris vaan energiebedrijf Delta staat op plaats 29 van de lijst.

Statenlid Wouter van Zandbrink staat op plek 18 van de PvdA-kandidatenlijst. Maar dat hij in de Senaat komt is onwaarschijnlijk. De PvdA heeft nu 14 zetels en staat in de peilingen op verlies. De kans dat de PvdA dus meer zetels binnenhaalt is niet groot.

Voor Leen van Dijke (ChristenUnie) is het een dubbeltje op zijn kant. De ChristenUnie heeft nu 4 zetels; Van Dijke staat op een vijfde plek op de kandidatenlijst. De ChristenUnie staat in de peilingen stabiel, maar wint de ene week weer een zetel om die in de andere week weer te verliezen. 

Gedeputeerde Marten Wiersma (GroenLinks) zit op de reservebank. Het partijcongres heeft hem op de 15e en laatste plek van de kandidatenlijst voor de Eerste Kamer gezet. De kandidatencommissie schreef onderstaand oordeel. 

Marten Wiersma

► Expertise: milieu

Gedreven groene gedeputeerde Marten is gedeputeerde in Zeeland en naar eigen zeggen misschien wel ‘de enige GroenLinks gedeputeerde met een diploma hand- en machinemelken’. Marten heeft als gedeputeerde Economische Zaken en Grensoverschrijdende samenwerking een groot netwerk opgebouwd. De commissie ziet in Marten Wiersma een zeer betrokken politicus, met een groot groen hart die zichtbare resultaten heeft geboekt in Zeeland. Marten heeft een duidelijke passie voor GroenLinks, het platteland en de politiek. Hoewel Marten wel degelijk heel gedreven is, kan zijn presentatie naar de mening van de commissie wat gepassioneerder en kan Marten zich hierin nog verder ontwikkelen. De commissie vindt Marten daarom een geschikte kandidaat voor een opvolgingsplaats. De commissie heeft het recente optreden van Marten in de pers in haar afweging betrokken en is van oordeel dat dat geen beletsel is voor een voordracht.

Bij de SP duikt een oude bekende op: oud Tweede Kamerlid Trix de Roos. Maar ze staat op een duidelijk onverkiesbare plek en lijkt alleen op de lijst te staan om te zorgen dat alle provincies zijn vertegenwoordigd.

Voor Johanna Boogerd-Quaak (D66) is het spannend. De partij stelt de komende weken de volgorde van de kandidatenlijst vast en staat op winst in de peilingen. Nu heeft de fractie nog twee zetels, maar dat zullen er in het huidige politieke klimaat ongetwijfeld meer worden.

Een overzicht van wat nu bekend is. Achter de naam van de partij staat het huidige aantal zetels in de Senaat. Achter de naam van de kandidaat staat de plek op de kandidatenlijst.

1. SP (11) : Trix de Roos (21)

2. GroenLinks (4): Marten Wiersma: opvolgingskandidaat (plek 7 tot en met 15)

3. PvdA (14) : Wouter van Zandbrink (18) en Wilma Brouwer (21)

4. Partij voor de Dieren (1): NNB

5. D66 (2): Johanna Boogerd-Quaak (stemming voor plek 18 januari t/m 17 februari)

6. CDA (21): NNB

7. VVD (14) : Koos Schouwenaar (16)

8. SGP (2): NNB

9. ChristenUnie (4): Leen van Dijke (plaats 5)

10. Fractie-Yildirim (1 zetel)

11. OSF (1): NNB

Nu niet in Eerste Kamer vertegenwoordigd:

12. PVV (): NNB

Het is nog een als-als-verhaal, maar hij houdt er zelf serieus rekening mee. “Als de PVV het verwachte resultaat haalt in Limburg, dan ben ik in beeld als gedeputeerde”, reageert Van Vliet. De Limburger woonde bijna zeven jaar in Zeeland en werkte bij energiebedrijf Delta. Vanuit die achtergrond heeft hij in de PVV-Kamerfractie ‘Zeeland’ in portefeuille. Dat betekent overigens niet veel meer dan dat Van Vliet de contacten onderhoudt tussen Zeeland en de Kamerfractie van de PVV. Hij speelt bijvoorbeeld zaken uit het Zeeuwse door aan de verschillende woordvoerders, zodat die tijdens debatten beter beslagen ten ijs kunnen komen.

Als de PVV inderdaad de score in de peilingen weet om te zetten in echte zetels, is het nog de vraag of de PVV in het college van Gedeputeerde Staten komt. Van Vliet: “In elk geval word ik dan Statenlid in Limburg. Dat ga ik combineren met mijn werk als Tweede Kamerlid.” In dat geval zal hij in de Kamer niet alleen de belangen van Limburg behartigen, maar blijft ’zijn hart ook bij Zeeland’, zoals hij zelf zegt. “Als ik de Kamer niet verlaat, blijf ik in de fractie woordvoerder Zeeland.”

Anders wordt het als de PVV wel in het dagelijs bestuur van Limburg komt. “Het is bijzonder jammer om de Tweede Kamer al zo snel te verlaten. Het Kamerlidmaatschap is een eervolle positie.”

Als Van Vliet gedeputeerde wordt en de Kamer verlaat, is nog niet bekend wie van de Kamerleden Zeeland in portefeuille krijgt. “Zeeland blijft altijd een speciale plek in mijn hart houden. Ik heb er vrienden wonen en kom er regelmatig. In die zin zal ik dus een band met de provincie houden. Ik ben er in elk geval trots op dat ik samen met Lucas Hartong de Zeeuwse afdeling heb kunnen opzetten. Die afdeling staat als een huis.”

Vanaf vandaag staat de stemwijzer voor de verkiezingen van Provinciale Staten van Zeeland online. Wie de stemwijzer invult krijgt 30 stellingen voorgelegd. Aan het eind van de vragenlijst kan de stemmer aangeven welke onderwerpen voor hem het belangrijkst zijn. De stemwijzer geeft vervolgens aan welke partij het beste bij de kiezer past.

Zeeuwse kiezers kunnen ook terecht op de verkiezingssite van de PZC. Daar worden alle verkiezingsverhalen gebundeld om de verschillen tussen partijen duidelijker te maken.

Zeeland is een van de twee provincies die niet is opgenomen in het Kieskompas: de stemwijzer die vanaf woensdag online komt. Het Kieskompas werkt in tien provincies. Utrecht en Zeeland doen niet mee. Het Kieskompas vergelijkt de standpunten van alle partijen die in de provincie meedoen.

Wie het Kieskompas invult, hoeft niet te reageren op gesloten vragen. Kiezers kunnen per stelling aangeven in hoeverre ze het er mee eens zijn.